Το γοργόν και χάριν έχει

                                Nam Sibyllam quidem Cumis ego ipse oculis meis
                                vidi in ampulla pendere, et cum illi pueri dicerent:
                                Σίβυλλα τι θέλεις; repondebat illa: αποθανείν θέλω.»

Μωρέ όχι μόνο αποθανείν
όχι μόνο θέλω
αλλά και πάραυτα
και εκλιπαρώ αποθανείν,
και όχι γιατί γέρασα τάχα
και χαλεπόν το γήρας και άλλα τέτοια
- σωστά, σωστότατα βεβαίως, που φθέγγονται
όσοι τα ζήσανε εντούτοις τα χρονάκια τους -
αλλά γιατί
το σώμα είναι φτωχό και δεν αντέχει
έλιωσε πια
και η ψυχή -α, η ψυχή - κι αυτή ανθρώπινη είναι
και κάποτε λυγίζει
κι έχει, με τα λιανά χεράκια της
υψώσει ήδη
λευκή σημαία.

Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Το χιόνι και η ερήμωση, 1994
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007
 

Ερήμωση

Είμαι ένας φτωχός και έρημος άνθρωπος πια
όμως με κρατάει ορθό η αγάπη του Θεού.

Το σώμα μου το κόψαν και το ράψαν
το φαρμακώσανε πολλές φορές
το έκαψαν
το τρύπησαν με μεγάλες βελόνες.

Άγγελος του Θανάτου με κεραύνωσε
σύντριψε την αλαζονεία μου
πήρε κομμάτια από σώμα και ψυχή.

Κύριε, εσύ που δέχτηκες
φτωχούς, τυφλούς και ανάπηρους
στον οίκο Σου
δέξου κι εμένα τώρα που το αξίζω.


Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Το χιόνι και η ερήμωση, 1994
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007

Σαράκι

Ζηλεύω τους χριστιανούς
ζηλεύω τους κομμουνιστές

έχουν τα ευαγγέλια, τους προφήτες τους
έχουν στρατιές αγίων και μαρτύρων
να δείχνουν σταθερά το δρόμο
να ορθοτομούν το λόγο της αλήθειας
να έρχονται αρωγοί και σύντροφοι
τη δύσκολη ώρα
όταν βυσσοδομούν οι αιρετικοί ή όταν
ορδές απίστων εμφανίζονται αιφνιδίως
προ των πυλών και κινδυνεύει η Πόλη.

Δεν έμαθαν ποτέ τους τι σημαίνει
κατάρα του μυαλού

δεν ξέρουν τι θα πει σαράκι.


Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Το χιόνι και η ερήμωση, 1994
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007

Ars Poetica

Όχι στη μαγεία των λέξεων
στη λάμψη και στα κουδουνίσματα που βγάζουν
όταν χτυπά η μια την άλλη -
όχι στην αλχημεία της γλώσσας

όχι στο λαβύρινο των πολλαπλών παραπομπών
στην αναιμική ποίηση των σοφών εργαστηρίων
που βγάζουν δεκαπέντε στίχους
και τρεις σελίδες σημειώσεις για να τους στηρίξουν

ναι στις υπέροχες
στρογγυλές
πολυδύναμες
τέλεια σμιλεμένες από τον καιρό
λέξεις της γλώσσας μας
καθώς κροκάλες μαύρες στο Εμποριό
που βγήκαν λάβα φλογερή απ' τα σπλάχνα
της γης μας και τις ελείανε το κύμα
χιλιάδες  και χιλιάδες χρόνια
όσο νά 'ρθουν να λάμψουν από μέσα τους
και να δοξάσουν πάλι την τρομερή καταγωγή τους

όχι στη μετφυσική με τη γραβάτα
στη Αγωνία της Ύπαρξης με κεφαλαία
στα μεγάλα συνθετικά ποιήματα
που γράφονται στις διακοπές τα καλοκαίρια

όχι στις ιδέες κοινής χρήσεως
στη ρητορεία της αδελφοσύνης
στα γλυκερά αισθήματα
στα φουσκωμένα λόγια

όχι στον ανώδυνο λυρισμό

ναι στα αιχμηρά πράγματα
στην απαράμιλλη λάμψη της απόλυτης γύμνιας
στους αδάμαντες των δακρύων

ναι στο ζεστό
παντοδύναμο
κατακόκκινο αίμα.


Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Το χιόνι και η ερήμωση, 1994
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993)2007
 

Γενιά του "60

Ανάμεσα στο φαρμάκι της οχιάς
και του λύκου το δόντι
μες στην ομίχλη και το φόβο
μες στον πανικό
και υπό το βλέμμα πάντα των χαφιέδων
γνωρίσαμε τον κόσμο εμείς.

Για τούτο είναι τα λόγια μας φτωχά,
δίχως εξάρσεις, δίχως μουσική,
και οι στίχοι μας αιμορραγούν συνήθως.


Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Το χιόνι και η ερήμωση, 1994
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007

Υστερόγραφο

Όσο για μένα μην ανησυχείτε -
είμαι καλά, πολύ καλά.
                                    Δεν έχω βέβαια,
τίποτα πια δικό μου, τά 'χασα όλα
με του καιρού το πέρασμα ένα ένα
                                   όμως βολεύτηκα
σε τούτο το ετοιμόρροπο ξενοδοχείο κι οι μέρες μου
κυλούν ειρηνικά κι ασπρίζω δίκαια.

Τα βράδια, για να περάσει η ώρα, παίζω
χαρτιά με τους ρουφιάνους και τα πουτανάκια,
κλέβουμε ο ένας τον άλλο, τσακωνόμαστε,
όμως στο τέλος όλα μέλι γάλα.
                                                 Κάποιος
θα φέρει κόκκινο, φτηνό κρασί, άλλος
μεζέδες, κι αφού τα κοπανήσουμε για τα  καλά
θα διασκεδάζουμε μ' αισχρά και βρωμερά
ανέκδοτα ώσπου να φέξει.

                                          Άλλοτε πάλι,
κάποια γλυκά απογεύματα τουη Σεπτεμβρίου, την ώρα
που ο ήλιος γέρνει πίσω απ' τις οικοδομές κι ακούγεται
μέσα στο σούρουπο να κατεβαίνει ακροπατώντας μουσική
απόμακρη από φυσαρμόνικα,ο νους μας τρέχει
στα ευρύχωρα δωμάτια των παιδικών μας χρόνων
στα σπίτια που είδαμε για πρώτη
φορά το φως, πριν μας τ' αρπάξουνε και πριν
μας τα γκρεμίσουν και τότε
αγκαλιαζόμαστε όλοι και με φλογερά
δάκρυα που μουσκεύουνε τα φτωχικά
και παλιωμένα ρούχα μας κομμάτι
νιώθουμε το αίμα να κυλάει μια ιδέα πιο γρήγορα
στις παγωμένες φλέβες.
                                      Λοιπόν,
ας είμαστε ολιγαρκείς:
                                     κουτσά στραβά
ο καιρός περνάει και προσεγγίζουμε
επιπλέον και το τέρμα.
                                     Ευλογημένο
ας είναι τ' όνομά Του.

                                    Να 'στε
πάντα χαρούμενοι και ν' αγαπάτε.


Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Η επίσκεψη και άλλα ποιήματα, 1987
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007
 

Η επέμβαση

                                                       Στον Κλείτο Κύρου

Ένα πρωί θα 'ρθούν, δε θα ξεφύγεις
- και ποιος, άλλωστε, ξέφυγε ποτέ -
άγγελοι μ' άσπρες μπλούζες, θα σε πάρουν
στα χειρουργεία τ' ουρανού, θα σε ξαπλώσουν
σε λευκά σεντόνια τρεις μέρες και τρεις νύχτες
να σου βγάλουν
το ανάπηρο πουλί που κατοικεί στην καρδιά σου,
μεθοδικά να σου λειάνουν τις γωνιές του εγκεφάλου
που σε ξεχώρισαν φρικτά μέσα στον κόσμο,
να σ' αποδώσουν
αρτιμελή και γιατρεμένο, χωρίς τα μαύρα
εκείνα στίγματα που σημαδεύουν το κορμί σου
να ενταχθείς κι εσύ επιτέλους και να ησυχάσεις
να ζήσεις το υπόλοιπο του βίου σου εν ειρήνη.

Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Η επίσκεψη και άλλα ποιήματα, 1987
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007
 

Ωδή σε μια γερασμένη μέδουσα

Στα βρώμικα νερά του λιμανιού
μια μέδουσα επιζεί.
                                Αγκομαχώντας,
με το δυσκίνητο και πλαδαρό κορμί της,
που έχασε το γαλάζιο του και γέμισε
φριχτά σημάδια του αναπόφευκτου,
\βούλες του γένους της καταραμένες,
κινείται αργά μέσ' από κόπρανα
μέσ' από προφυλαχτικά και πετρελαιοκηλίδες.

Εδώ γεννήθηκε, εδώ μεγάλωσε, εδώ έκανε
τα μαγικά ταξίδια της νεότητας
στα πέρατα του κόσμου: στον κυματοθραύστη.
Εδώ ερωτεύτηκε κι ανάστησε με τον καιρό
παιδιά κι εγγόνια για να χάσει, τέλος,
όλες τις αυταπάτες της μία μία,
για θάλασσες τάχα πιο καθαρές που κάπου
- δεν μπορεί - πρέπει να υπάρχουν.

Κάθε πρωί τη βλέπω δακρυσμένος,
την προσκυνώ
και τη χαϊδεύω με το βλέμμα.
Είναι γριά, είναι άσχημη και μόνη πια
μέσα στο πλαδαρό κορμί της όμως επιμένει.
Μες στον μεγάλο υπόνομο του κόσμου
συντηρεί το είδος.

Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Η επίσκεψη και άλλα ποιήματα, 1987
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007
 

Λουκάς Βενετούλιας

Κύριε, ανάπαψέ τον με τους δίκαιους.
                                                           Το κόκκινο,
οπυ τόσο αγάπησε, κι από τα χέρια του
παρήγορα έλαμψε ευγενέστερο των ρόδων
δεν ήταν μόνο της ιδέας που τον αξίωσε
αδελφικά να σμίξει με συντρόφους, φεύγοντας
- όσο αποφεύγεται με τέτοια, όσο ξορκίζεται -
την κοινή μοίρα.
                           Το κόκκινο που τόσο αγάπησε,
ήταν η αθώα καρδιά του που αγρυπνούσε
τις νύχτες που η αγαπημένη του Θεσσαλονίκη
γλυκοκοιμόταν, και μυστικά, δίχως παράπονο,
μάτωνε για τ' ανθρώπινα.
                                        Κύριε, αν υπάρχεις,
κι ένα ολιγόπιστο μπορείς ν' ακούς, κατάταξέ τον
- ότι πολύ μαρτύρησε η ψυχή του για την ομορφιά
και στον τροχό οσιώθηκε το φτωχό σώμα-
κατάταξέ τον με τους δίκαιους κι ανάπαψέ τον.

Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Η επίσκεψη και άλλα ποιήματα, 1987
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007
 

Ο Ιησούς εγκαταλείπει τον πατέρα του

Βρήκα χτες βράδυ το Χριστό,
ρακένδυτο, σε μια γωνιά να ζητιανεύει.

Ήταν ισχνός και κάτωχρος, μες στο δριμύ
ψύχος του φετινού χειμώνα, αξύριστος,
τα δόντια του χτυπούσαν, βήχας φριχτός
του ξέσκιζεν αλύπητα το στήθος.

Καθήσαμε σ' ένα παγκάκι κι έβγαλα
κονιάκ από το πανωφόρι μου και τού 'δωσα.

Μάλωσα με το γέρο μου, αδερφέ  μου,
τα βρόντηξα όλα και όπως όπως τώρα
στου λιμανιού τα στέκια αυτά τη βγάζω,
μου είπε και μου ζήτησε τσιγάρο.


Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Η επίσκεψη και άλλα ποιήματα, 1987
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007
 

Από τις σχάρες

                                    Στον Τόλη Καζαντζή

Άρρωστα χρόνια
λύκοι φυλάν τα πρόβατα
κι όσο θυμάσαι
μέσα στη λάσπη πάντα κολυμπούσες
και πού να βγάλεις φωνή, δε βγαίνει
με το στόμα γεμάτο από σκατά
                                                 κι αν βγει
κανείς δε θα σ' ακούσει.

Αχ, πού μας οδηγούν
ποιοι και προς πού τα νήματα κινούνε,
βρώμικο, χοντρό παιχνίδι, στα καταγώγια του αιώνα,

τα μάτια μου προσπαθώ να καθαρίσω, να δω-
τίποτα:

           στη Νέα Υόρκη, στη Μόσχα, στο Πεκίνο,
λύκοι φυλάν τα πρόβατα παντού.

Από τις σχάρες γαντζωμένος του υπόνομου
εδώ είμαι, αδέρφια μου, κι απόκριση ζητώ.

Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Απογύμνωση, 1979
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007
 

Μείνετε, ποιήματά μου

Μείνετε, ποιήματά μου, στη σκόνη και στη σιωπή
του συρταριού, και συνηθίστε στο πυκνό σκοτάδι.
                                                        Έτσι κι αλλιώς,
θα ταξιδεύετε ολομόναχα μέσα στα χρόνια,
τα άνυδρα χρόνια που επελαύνουν σαν χιονοστιβάδα ,
                                                        έτσι κι αλλιώς,
πρέπει να ετοιμάζεστε: το σκότος προεκτείνεται παράξενα
μέσα στο φως, η σκόνη στη διαφάνεια κι η σιωπή
μέσα στον ήχο.
                         Έτσι κι αλλιώς,
στην άκρη υπομονετικά μας περιμένει
για να μας καταπιεί κι ανθρώπους και ποιήματα
η μαύρη νύχτα που όλους θα μας εξισώσει.


Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Απογύμνωση, 1979
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007

Το χρέος

Σιωπή τρομακτική του στερεώματος,
μην πουν πως δεν έκαμα το χρέος,
απόφυγα την αναμέτρηση μαζί σου.
                                                          Φωνές
χιλιάδες μέσα στη φωνή μου και χέρια
τεντωμένα μες στα χέρια μου, αίμα
μέσα στο αίμα μου, προγονικό, εδώ είμαι
δε σας πρόδωσα:
                           στην κόψη ετούτη του γκρεμού
από σας ανεβασμένος - με πόσο πόνο
αλλά και πείσμα αδάμαστο - χρέος
που το αποδέχτηκα και με περήφανο
πένθος το σηκώνω, που άλλη δεν ξέρω
έπαλξη, πιο άγρια, πιο μοναχική,
με νύχια και με δόντια κρατημένος καταμεσής
στο χάος για να βλέπω και να μαρτυρώ -
εδώ είμαι αδέρφια μου κι από το στήθος
τραγούδι βγάζω μ' όση δύναμη έχω
η ανθρώπινη φωνή για ν' ακουστεί
και το σκοτάδι για μια στιγμή να λάμψει
να ταπεινωθεί
ν' αντιλαλήσει η μαύρη νύχτα απ' την κραυγή μας.

Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Απογύμνωση, 1979
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007

Της αγάπης (επιλογή)

               4

Πώς κλείσαν όλες
θαυματουργά οι πληγές σου
με την αγάπη.

             
              8

Μια στιγμή μόνο
χαράς κι έλαμψε όλη
μεμιάς η ζωή σου.


            17

Α, πώς φυτρώσαν
-θυμάσαι;- κείνα τα ωραία
φτερά στους ώμους.


Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Τα χάι-κάι, 1978
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007

Νεκροί του Νοέμβρη (επιλογή)

              1

Ωραία που λάμπουν
ματωμένα τα στήθη
των αδελφών μου.

              5

Το χώμα τούτο
Έλληνες κλείνει εφήβους
Διαβάτη στάσου.


            10

Αυτοί 'ναι οι άγιοι
που πίστεψα, παιδί μου.
Μην το ξεχάσεις.


Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Τα χάι-κάι, 1978
Συγκεντρωτιή έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007

Έλα να καούμε

painting by Talantbek Chekirov

Έλα να καούμε
να γίνουμε παρανάλωμα
να σε καταστρέψω και να με καταστρέψεις

είκοσι χρόνια περίμενα τη στιγμή αυτή
είκοσι χρόνια χωρις να το ξέρω ετοιμαζόμουν
χρόνια της πέτρας όμως στα ενδότερα
καιόμενος με σιγανή φωτιά,
κι εσύ να περιμένεις από τα γεννοφάσκια σου,
πιο πίσω ακόμα, απ΄τη μήτρα της μάνας σου,
σε κρύα δωμάτια, άξενα, λησμονημένη,
και να 'χεις γίνει έλασμα ως τον παροξυσμό

έλα να καούμε λοιπόν,
ακόμα πιο ψηλά, ακόμα λίγο,
να μπούμε μέσα στην καρδιά του ήλιου
να γίνουμε παρανάλωμα
να σε καταστρέψω και να με καταστρέψεις -
αλλιώς δεν είναι δυνατό να γίνει.

Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Το διάλειμμα, 1976
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007

Σαν το παλιό δαδί

Αν ήθελες να μ' αγγίξεις λίγο
και τα χέρια να φέρεις απαλά επάνω στις πληγές
θα 'βλεπες πόσο εύκολα θα πετούσα
κλαδιά και φύλλα.

                             Πόσο,
σαν ελατήριο συσπειρωμένος, τόσα χρόνια,
έτοιμος είμαι να τιναχτώ,

                                           και προπαντός,
σαν το παλιό δαδί, το στεγνωμένο,
ή σαν τα δάση τα ξερά στον κατακόρυφο
ήλιο του Αυγούστου
φωτιά ν' αρπάξω μ' ένα τίποτα
και να καώ.

Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Το διάλειμμα, 1976
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007   

Σε ό,τι έχω γράψει ως τώρα

Σε ό,τι έχω γράψει ως τώρα, ό,τι έχω κάνει, ό,τι έχω πει,
κι εκεί ακόμα που είναι δύσκολο να ξεχωρίσει,
όπου, αντίθετα, δείχνομαι τόσο διαφορετικός,
μοναχικός και άγριος μες στις κραυγές μου,
απρόσιτος με τις μεγάλες μου φωνές μέσα στη νύχτα -

όχι μονάχα τώρα αλλ' από πάντοτε,
σ' όλο το δρόμο που έκανα, δεν ήταν ούτε μια στιγμή
που να μην είχα επίμονα, καρτερικά απλωμένα,
τα χέρια μου σε σένα, γείτονά μου και αδερφέ μου.

Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Αφαίμαξη, "66-"70, 1971
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007

 

Τελευταία λόγια

Τώρα που το καράβι βουλιάζει αύτανδρο στα σκοτεινά
και το νερό - το νιώθεις - ανεβαίνει,
προσπάθησε μες στις κραυγές του πανικού και την αλλοφροσύνη
να συναρμολογήσεις τα λόγια σου, να πεις
για το ναυάγιο αυτό και να το μνημονέψεις,
για την καταστροφή και για το μακελειό των χρόνων μας,
για όσα δε λεν οι επίσημες αναφορές,
και πιο πολύ να πεις για τους ενόχους,
βάζοντας όλη σου την αντοχή για νά 'βρεις τους ενόχους -
σαν να σ' ακούει κανείς μέσα σε τούτο το χαλασμό,
σαν νά 'χει τον καιρό, σαν να προφταίνει,
σαν να μην είναι να ρουφήξει η θάλασσα σε λίγο
και πλοίο κι εσένα και όλους τους συντρόφους.

Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Αφαίμαξη, "66-70, 1971
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007
 

Η κατάληξη

Είναι μια διαδικασία σταδιακής εξαπατήσεως.
Σ' τα δίνουν πρώτα όλα: νεότητα, σφρίγος, γονείς, φίλους, αγάπη, 
και πριν προλάβεις καν να καταλάβεις τι σημαίνουν όλ' αυτά,
αρχίζουν να σου τα παίρνουν μέσ' από τα χέρια, να σε κοροϊδεύουν.

Χάνουμε, χάνουμε ολοένα σαν να μας κλέβουν στα χαρτιά.

Είναι μια,βασανιστικά αργή, διεξοδική ιστορία πτωχεύσεως.
Ένα ένα πέφτουν τα λογής περιβλήματά μας,
πέφτουν τα ωραία, απατηλά στηρίγματα της νιότης,
γίνεται άγριο, ανελέητο κοσκίνισμα.

                                                          Τέλος,
μένουν ελάχιστα, δυο τρία πράγματα, σε μιαν ολάκερη ζωή,
αληθινά δικά μας.


Ανέστης Ευαγγέλου
από τη συλλογή Αφαίμαξη, "66-"70, 1971
Συγκεντρωτική έκδοση
Τα ποιήματα (1956-1993), 2007