Η Εβελίνα σκίζει τις ζωγραφιές της

(ζωγραφιά του 12χρονου εγγονού του ζωγράφου Ντίνου Παπασπύρου)

Η Εβελίνα από την Αλβανία
Δεν έχει πατέρα
Δεν έχει μητέρα
Ζει με τον αδελφούλη της και
Τον παππού και τη γιαγιά της
Κάθε πρωί, εφτά και κάτι,
Ζωγραφίζει κάτι παράξενα μοβ λουλούδια
Τονίζοντας σχολαστικά τα περιγράμματα
Κι ύστερα, εν ριπή οφθαλμού
Τα μουντζουρώνει με μαύρο μολύβι
Και τα σκίζει.

Σκίζει χαρτιά φωτοτυπίας
Σκίζει κόλλες από το ντοσιέ της
Σκίζει σελίδες ολόκληρες
Συνέχεια σκίζει
Με ανεξήγητη μανία
Κινήσεις σχεδόν δαιμονικές
Η Εβελίνα από την Αλβανία
Σκίζει τις ζωγραφιές της
Κάνοντας κομμάτια
την καρδιά μου

Παναγιώτης Γούτας
από την ανέκδοτη συλλογή Πάλι διπλές ήφερα;

Σαν μικρός θεός

Εσύ πάντα στο κέντρο, και πλάι σου
Πρωτάκια να τιτιβίζουν ασταμάτητα
Νιώθεις κάπως σαν μικρός θεός
Ένας Χριστός που ξαναζεί τα γήινα
Ή το λιγότερο σαν ένας άνθρωπος
Που ξέχασε προσωρινά
Μιαν αγάπη που δεν γύρισε
Ένα βιβλίο που δεν τυπώθηκε
Ή μια ζωή που πήγε χαράμι

Παναγιώτης Γούτας
από την ανέκδοτη συλλογή Πάλι διπλές ήφερα;

Τι να τα κάνω τα ποιήματα;

Τα πρωτάκια της πρωινής φύλαξης
Τρέχουν σαν τρελά ηλεκτρόνια
Γύρω από την έδρα μου
Κολλάνε αυτοκολλητάκια
Στη θήκη του κινητού μου
Καμώνονται πως μου διαβάζουν παραμύθια
Με αγκαλιάζουν

Με τόση αθωότητα
Να αναβλύζει τριγύρω μου
Τι να τα κάνω τα ποιήματα;

Παναγιώτης Γούτας
από την ανέκδοτη συλλογή Πάλι διπλές ήφερα;

Λυμένα κορδόνια

Μια μικρούλα, με ολόμαυρα κοτσίδια
Με πλησιάζει στην αυλή.
Έχει λυμένα κορδόνια.
Της λείπουν τα δύο μπροστινά της δοντάκια.
«Κύριε, θα μου τα δέθεις;»

Ξεχνώ προς στιγμή
Αυχενικό και ορθοστατικό
κι εκείνη τη ζάλη που ώρες-ώρες
με παραλύει
και σκύβοντας στα παπουτσάκια της

προσκυνώ την αθωότητα

Παναγιώτης Γούτας
από την ανέκδοτη συλλογή Πάλι διπλές ήφερα;

Πρωινή φύλαξη

Κάθε πρωί, στις εφτά παρά τέταρτο
Ξεκλειδώνω την πίσω πόρτα του παλιού κτηρίου
Ανοίγω τη νότια είσοδο
Ανάβω τα φώτα των δύο ορόφων
Ρυθμίζω τον θερμοστάτη
Ύστερα βγαίνω με πλαστικό γάντι φορεμένο στο δεξί χέρι
Μαζεύω τα πεταμένα μπουκάλια ρετσίνας από τον αυλόγυρο
Τα σκόρπια προφυλακτικά
Και τα περιτυλίγματα των σάντουιτς
Των βραδινών επιδρομέων
Διώχνω κάτι σκυλιά του δρόμου που βρήκαν κατάλυμα
Τρυπώνοντας από τη χαλασμένη περίφραξη
Βγάζω το λουκέτο από την κεντρική είσοδο
Και ετοιμάζομαι να υποδεχτώ
Την αθωότητα

Παναγιώτης Γούτας
από την ανέκδοτη συλλογή Πάλι διπλές ήφερα;

Το ουζερί

  (έργο του Ντίνου Παπασπύρου)

Το ουζερί στη στοά Κολόμβου
μοιάζει θλιμμένο κι έρημο.
Μια αμίλητη παρέα κουτσοπίνει.
Ο μαγαζάτορας, άκεφος,
ταχτοποιεί τις ξύλινες καρέκλες.

Πλακώνουν δυο νεαροί Γύφτοι
με κλαρίνο και ντέφι.
Πιάνουν έναν μακεδονίτικο σκοπό.
Ένα μικρότερο Γυφτάκι τσακίζει
το λιγνό κορμάκι του στον ρυθμό της μουσικής.
Ένας από την παρέα μερακλώνει.
Σηκώνεται και φέρνει μια γυροβολιά.
Το αφεντικό γελώντας
πιάνει κι άλλο καραφάκι.

Δε θέλει και πολλά
για να ξεφτίσει η μουνταμάρα.
Μ’ ένα κλαρίνο, δυο τραγούδια
και λίγο σκέρτσο,
βολεύονται και πίκρες
κι ερημιές.

Παναγιώτης Γούτας
από την ανέκδοτη συλλογή Πάλι διπλές ήφερα;

Πρωινοί οργανοπαίχτες

Σαν παράξενος, μυστικός θίασος
βγαλμένος από ποιήματα του Καβάφη,
μου φάνηκαν κείνοι οι δύο πρωινοί οργανοπαίχτες
που περνούσαν μπροστά από την Αμβροσίου.
Μελαψοί – μάλλον μετανάστες,
ο ένας με κιθάρα κι ο άλλος με ακορντεόν,
έπαιζαν παλιά γαλλικά τραγούδια.
Μια γλυκιά νοσταλγική διάθεση με συνεπήρε.

Πετάχτηκα στο παράθυρο του γραφείου διδασκόντων.
Μόλις που πρόλαβα να τους ρίξω λίγα κέρματα.
Παίζοντας τα ίδια ακόρντα της μελωδίας,
γλίστρησαν στο βάθος του δρόμου.

Κλείνοντας το παράθυρο
έστρεψα το βλέμμα μου ψηλά,
πέρα από τις βιοτεχνίες.
Ένας βαρύς ουρανός,
φορτωμένος γκρίζα σύννεφα,
με απειλούσε.

Παναγιώτης Γούτας
από την ανέκδοτη συλλογή Πάλι διπλές ήφερα;

Μικρή ιστορία

Του είχα τάξει το παστίτσιο μου
κείνο το μεσημέρι,
μα δεν του το έδωσα, γιατί πεινούσα.
Έξω από τη λέσχη,
είδα παράπονο στο βλέμμα του.
Του πρότεινα γελαστός το πορτοκάλι
για να τον καλοπιάσω.
Δεν το πήρε, κάκιωσε.
Μια βδομάδα έκανε να μου μιλήσει.
Ακίδα αιχμηρή τα θλιμμένα
καρβουνάκια των ματιών του,
αλλά παράστησα τον αδιάφορο.
Την όγδοη μέρα τρίφτηκε
πάλι στο τζάκετ μου σαν γατί.
«Πάνο, Πάνο, ένα πορτοκάλι,
ένα δίφραγκο...», ικέτεψε.
Έλαμψαν τα έξυπνα ματάκια του
σαν κωλοφωτιές στο σούρουπο.
Πολύχρωμα πουλιά από τη Ροδόπη
φτερούγισαν ξανά στο στήθος μου.
Με είχε πάλι φίλο.

Α, ρε Μουσταφά, πού να βρίσκεσαι τώρα;
Πώς τα βολεύεις, πώς αντέχεις,
πώς περνάς, αγόρι μου;
Και τι δε θα έδινα για μια γκριμάτσα σου,
για ένα κάκιωμα, για ένα γινάτι σου!
Όλα τα πορτοκάλια
και τα παστίτσια του ντουνιά χαλαλίζω
για ένα τρίψιμό σου στο άθικτο,
στο κρύο πανωφόρι μου.

Παναγιώτης Γούτας
από την ανέκδοτη συλλογή Πάλι διπλές ήφερα;

Αρπαχτικό

διάβασε το μυθιστόρημά της και του άρεσε
πήγε στην παρουσίασή του, σε πατάρι της πόλης
της τον σύστησε ένας κοινός τους φίλος
ως κριτικό της πόλης

προτού προλάβει να της πει κάποια καλά λόγια
η άλλη όρμησε να τον καπαρώσει
ελπίζω να ασκήσετε την κριτική σας ικανότητα
και στο βιβλίο μου,
του πέταξε με θράσος, κόβοντας αντιδράσεις

ψημένη γυναίκα, καπάτσα και με πολύ στρωτό γράψιμο
θα μπορούσε να δημοσιεύσει για χάρη της
κάνα-δυο παραγράφους για το πρώτο της πόνημα,
αλλά το απέφυγε -
συνηγόρησε σ' αυτό
και η αρπαχτική της διάθεση
τη στιγμή της γνωριμίας τους

Παναγιώτης Γούτας
από τη συλλογή Ντόρτια, 2012

Σαράκι (2000 - 2005)

στη μνήμη του Χρίστου Τσολάκη

*
Λέξη λέξη
Νοικοκυρεύω το ποίημα

Έχει μεγάλη σημασία βλέπεις,
Η εκφορά της απόγνωσης

*
Στα ταπεινά σοκάκια
Όμορφα φυτρώνουν ποιήματα

Στις λεωφόρους
ευδοκιμούν best sellers

*
Πάλι γεννώ ποιήματα
Στο μαιευτήριο της ερημιάς μου

*
Λειαίνω, λειαίνω
Ακονίζω τη φράση

Ακίδα αιχμηρή η τελευταία λέξη

Προσέξτε, ματώνει !

Παναγιώτης Γούτας
από τη συλλογή Ντόρτια, 2012

Τα κουνούπια

Ανώδυνο κι αυτό το καλοκαίρι
Χωρίς ουλές χωρίς πληγές
Παράξενες μελανιές στα μαλακά μόρια
Βαθιά ρουφήγματα σε στέρνο και λαιμό
Ούτε τσιγάρα, σβησμένα, πια
Σε πόδια και σε χέρια, ούτε τίποτα
- τι απίθανες εποχές, με πάθη που ξεχείλιζαν
κι η μνήμη ακόμη τα ανακαλεί !

Ήσυχο καλοκαίρι, ακηλίδωτο
Με αντηλιακά υψηλής προστασίας στο δέρμα
(τάχα για να μη θυμάται;)
Κυλάει αβασάνιστα

Καλά που έμειναν και τα κουνούπια
Που με τις βραδινές τους αφαιμάξεις
Μας θυμίζουν πως ζούμε ακόμα

Παναγιώτης Γούτας
από τη συλλογή Ντόρτια, 2012

Εκείνο το κορίτσι

Εκείνο το κορίτσι με τα ελαφίσια πέλματα,
τα μακριά δάχτυλα και το νευρώδες κορμί,
κείνη η μικρή αλητούλα του καλοκαιριού
με το λευκό της αμάνικο ν' αντιφεγγίζει στα ουράνια
σαν καθρεφτάκι τη γυαλάδα των ώμων της,
κείνη η γλυκιά ψυχή που χαιρόταν όταν χαιρόσουν
και λυπόταν με τις λύπες σου ...

... τώρα, μια θλίψη έγινε
κάτω από τα κυπαρίσσια,
ένα αδύναμο θρόισμα του ανέμου,
πέρα στα μνήματα,
ένας μικρός λυγμός,
ένα τίποτα.

Παναγιώτης Γούτας
από τη συλλογή Ντόρτια, 2012

Αποκαϊδι

Σκαρφαλώνει σαν αγριοκάτσικο στο μαυρισμένο τοπίο,
Φοράει σορτ, αμάνικο μπλουζάκι κι αθλητικό παπούτσι,
έχει γυμνασμένα πόδια,
ανοίγει διασκελισμό και προχωράει.
Πλησιάζει κιόλας στο σημείο Γ.
Είναι και νέα και καμένη
- η ονομασία του νησιού με τους κρατήρες
της έρχεται γάντι -,
ηλιοψημένη για την ακρίβεια,
ένα ροδοκόκκινο μπουρέκι
- μάλλον σκανδιναβικής προέλευσης  -
που βάλθηκε να κατακτήσει πρώτη, σήμερα,
την κορυφή του ηφαιστείου.

Ξοπίσω της, το παλεύω, αγκομαχώντας,
να πλησιάσω στο σημείο Β.
Λειψές αντοχές, εφιδρώσεις,
κρίσεις πανικού, ανεβασμένα τριγλυκερίδια.
Δεν είμαι ούτε νέος ούτε καμένος από τον ήλιο
(ίσως από άλλους λόγους,
που δεν είναι του παρόντος να αναφέρω).
Ύστερα από λίγο σηκώνω το κεφάλι
και τη βλέπω στην κορυφή του ηφαιστείου,
στο σημείο Ε,
να φωτογραφίζεται θριαμβευτικά με τις φίλες της.
Εγώ, αποκαμωμένος,
έχω καθίσει σ' ένα κιόσκι για λίγες ανάσες,
πίνοντας νερό από το μπουκαλάκι μου.

Πύρινη λάβα έμοιαζε, έτοιμη να ξεχειλίσει το νησί
και να το κάψει γι' ακόμα μία φορά.
Κι εγώ, αποκαϊδι, μαύρη πέτρα,
παραιτημένη από τα χρόνια,
σαν κι αυτές που, καμιά φορά,
μαζεύουν οι τουρίστες από κάτω
και - βιαστικά και ένοχα -
τις χώνουν στο σακίδιό τους,
για αναμνηστικό.

Παναγιώτης Γούτας
από τη συλλογή Ντόρτια, 2012

Άλλοτε

Τι να απέγινε η λάβα του έρωτά σου;
Οι εκρήξεις των σπασμών σου;
Το μάγμα της επιθυμίας σου;
Η καυτή ορμή σου;
Πώς, όλα αυτά, πέτρωσαν με τα χρόνια;
Και το κορμί σου,
που, άλλοτε, ήταν ηφαίστειο ενεργό,
τώρα κουβαλά, βαριεστημένα,
φτηνά μικροτεχνήματα
- θλιβερά απομεινάρια παλιών εκρήξεων -,
περασμένα σε λαιμό και χέρια,
αγορασμένα από τα τουριστικά.

Δυο σβησμένα ηφαίστεια σε ένα σώμα.

Παναγιώτης Γούτας
από τη συλλογή Ντόρτια, 2012

Όρθρος μακεδονίτικος

(έργο του Ντίνου Παπασπύρου: ΜΕΙΚΤΗ ΤΕΧΝΙΚΗ-30, Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, λογοτέχνης-ζωγράφος, 1908-1993, τέμπερα+φωτο, 28Χ18 εκ., 2012, Κωδ. 924)

Ορθρίζει. Κοπάδια βελάζουν σιγανά.
Κρυστάλλινα νερά κυλούν σε γούρνες.
Τσεμπέρια, ντορβάδες, χέρια με ρόζους.
Ο απόηχος του χθεσινού γλεντιού:
χάλκινα πνευστά και μολυβένια θλίψη

Στον Χολομώντα αναθρώσκων καπνός.
Μια ήσυχη βροχούλα στο Παγγαίο.
Κι οι βουρδουνάρηδες το κίνησαν στον Άθω,
με τιρερέμ και κύριε ελέησον στα χείλη

Ραμφίζουνε στις Πρέσπες ερωδιοί,
με ρω του έρωτ' απερίγραπτα.
Κι ένα φλαμίνγκο μοναχό του απορεί,
στο Δέλτα του Στρυμόνα.

Σοφά πλατάνια, μοιρολόγια.
Έντιμοι γιακάδες, σηκωμένοι.
Κρύο σοβαρό και μετρημένα λόγια.

Παρεκκλησάκι' αχνίζουνε στο λυκαυγές,
στον Βάβδο, στη Γαλάτιστα, στην Όσσα.
Κουρμπάνι στη Γουμένισσα, ντόπιο κρασί.
Σκυλιά που αλυχτούνε σε σοκάκια.

Ορθρίζει και πάλι,
σεμνά,
μακεδονίτικα,
όπως αρμόζει.

Και στην υγρή Συμβασιλεύουσα,
σα μεσ' απ' όνειρο βγαλμένος
ο Νίκος - Γαβριήλ Πεντζίκης
ψέλνει εσαεί το ανέκφραστο.

Παναγιώτης Γούτας
από τη συλλογή Ντόρτια, 2012

Οι αδικαίωτοι έρωτες

(έργο του Ντίνου Παπασπύρου)

Πιο βασανιστικά στη μνήμη επιστρέφουν
τα βλέμματα που γύρισαν αδικαίωτα στη βάση τους.
Οι μορφές των γυναικών που δεν μας δόθηκαν.
Οι έρωτες που κάηκαν στον αέρα
- φιάλες, θαρρείς, υγραερίου -
και σκόρπισαν και χάθηκαν.
Πιο βασανιστικά στη σκέψη επιστρέφουν
τα σώματα που δεν γευτήκαμε,
που από μια παρανόηση ή μια κακή εκτίμηση,
από αδράνεια, φόβο ή αδιαφορία,
δεν τα αγγίξαμε,
δεν κυλιστήκαμε μαζί τους
σε σεντόνια του πόθου.

Τα βλέμματα που βιαστικά προσπεράσαμε,
οι αδικαίωτοι έρωτες, τα ανέγγιχτα σώματα,
μας τυραννούν, απ' τα κατακτημένα, πιο πολύ.

Παγαγιώτης Γούτας
από τη συλλογή Ντόρτια, 2012

Σινέ «Αλκαζάρ»

(έργο του Ντίνου Παπασπύρου)

Το Σινέ «Αλκαζάρ»
πρόβαλλε, παλιά, τα πάθη του Χριστού.
Μετά, το γύρισε, με ταινίες πορνό,
στα ανθρώπινα πάθη.
Αμήχανο, πλέον, το αλλοτινό κτίσμα,
με μόνο σημάδι αίγλης
τον ημικυκλικό σκονισμένο τρούλο του,
στέκει μετέωρο στους καινούριους καιρούς.

Απαλλαγμένο ολότελα από το πάθη του.

Παναγιώτης Γούτας
από τη συλλογή Ντόρτια, 2012

28η Οκτωβρίου

Ανήμερα εικοστής ογδόης
μετρώ τα «όχι» της ζωής μου.
Ελάχιστα, ασήμαντα περνούν από μπροστά μου.
Λίγα, μα αξιοπρεπή.

Σαν τους ανάπηρους πολέμου
με τα κομμένα μέλη
στις παρελάσεις.

Παναγιώτης Γούτας
από τη συλλογή Ντόρτια, 2012

Η στροφή, τον Αύγουστο

                                                            στον Γ.Γ.

Ο συμμαθητής μου στο γυμνάσιο, ο κολλητός μου
Πηγαίνοντας κάποιο πρωί στον Πολύγυρο, όπου εργαζόταν
Έχασε τον έλεγχο του αυτοκινήτου του
Και γκρεμοτσακίστηκε σε μια χαράδρα
Αύγουστος ήταν, πνιγηρός
Στην ταφή του σπάραξε όλη η Τούμπα

Περνάω κάθε Αύγουστο από το ίδιο σημείο
Του έταξα αυτήν την επίσκεψη
Στην επέτειο του χαμού του

Κοιτάζω κάτω τη χαράδρα κι ο νους μου συσκοτίζεται
Το πόδι, ακαριαία, αλλάζει κατεύθυνση
Γκάζι και φρένο, φρένο και γκάζι - δεν τ' αποφασίζω
Είμαι έτοιμος να στουκάρω
Να βυθιστώ στους μαύρους λειμώνες
Την ψυχούλα του να αγκαλιάσω

Συνέρχομαι, φρενάρω, ακινητοποιούμαι

Προσπερνώντας την καταραμένη στροφή
Ανακτώ την ψυχραιμία μου

Παναγιώτης Γούτας
από τη συλλογή Ντόρτια, 2012