Όταν

Όταν ο Ποιητής δημιουργεί το ποίημα,

αποπειράται να μιμηθεί το θεό.

Αυτός προστάζει τη γένεση,

αυτός εξουσιάζει και προδιαγράφει τη μοίρα των λέξεων.

«…τι δύναμη θα είχε ο Θεός χωρίς τους πιστούς του;»

Έτσι λοιπόν, ο δημιουργός αυτάρεσκα επιζητά το έργο του

να λατρευτεί σε μιαν ιδιότυπη θρησκεία συναισθησιών.

Όποιος ισχυρίζεται ότι γράφει αποκλειστικά για τον εαυτό του,

δεν είναι ειλικρινής.

Η εγωιστική ρίζα της γραφής είναι πολύ βαθιά

και μόνον ο ίδιος μετά από μεγάλη προσπάθεια

μπορεί να την ξεριζώσει.

Ανιδιοτελής δημιουργός θα μπορούσε να είναι μόνον εκείνος

ο οποίος αποτυπώνει κι αποκρύβει το έργο του.

Δηλαδή, να παραμένει ανεπίσκεπτη η γραφή του.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Ασκήσεις συναισθήματος, 2013

Η αρρώστια της επικοινωνίας

Η ποίηση είναι ανάγκη εξομολόγησης.

Όσο πιο ώριμα σύντομη, τόσο διάφανη σε κατανόηση.

Ο πρώτος πνευματικός δέκτης είναι το κενό των ημερών

που συγκατανεύει και ενθαρρύνει,

χωρίς όμως ποτέ να δίνει άφεση.

Κλείνεις τότε ερμητικά τις λέξεις σε φιάλη διάσωσης

και την πετάς προς άγνωστο παραλήπτη

στο μανιασμένο πέλαγος του χρόνου.

Κάποτε, τα δάχτυλα της ανάγνωσης

υποδέχονται την απρόσμενη άφιξη

αγνοώντας την ταραχώδη διαδρομή.

Έτσι αρχίζει η αρρώστια της επικοινωνίας με τους άλλους.

  

Υ.Γ. Το ποίημα είναι το ναυαγισμένο πλοίο,

που τελευταίοι αντί να ποντιστούμε μαζί του στη σιωπή,

το εγκαταλείψαμε.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Ασκήσεις συναισθήματος, 2013

Χάδι στα μαλλιά

Το χάδι είναι δημιουργία.

Εμπειρία τρυφερότητας.

Έχει το δικό του μυστικό ρυθμό.

Η ευλύγιστη κίνηση των δαχτύλων,

επινόηση εμπνεόμενη από τις αισθήσεις.

Το χάδι το εξουσιάζει και το οδηγεί η έξαρση της στιγμής.

Όμως, όσο κι αν φαίνεται παράξενο,

οι διαθέσεις του χαδιού είναι υποσυνείδητα αρπακτικές.

Αποσπά την προσοχή με την επίσκεψη της περιπάθειας

κρύβοντας επιμελώς τα γαμψά νύχια της κυρίευσης.

Η κόμη, παρά τη φαινομενική ακινησία της,

μέσα της κρύβει κι αυτή επιθετικές ροές.

Η διείσδυση όμως των δακτύλων, τις αναχαιτίζει.

Κάποτε το χάδι υπερβάλλοντας σε αγριότητα συναισθήματος

κατορθώνει και μεταλλάσσει τον πόνο σε ευχαρίστηση.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Ασκήσεις συναισθήματος, 2013

Αυστηρά ιδιωτική υπόθεση

Έφτασα πρώτος στο χωριό. Χωριστές αφίξεις

για λόγους ευνόητους.

Όμορφο καλωσόρισμα η θωπεία της νυχτερινής ομίχλης

στο πρόσωπο.

Ανέβηκα βιαστικά τα σκαλοπάτια του πέτρινου σπιτιού.

Πάνω στα έπιπλα ο συνηθισμένος ένοικος της σκόνης.

Άναψα το τζάκι και κάθισα απέναντι παρακολουθώντας

την πύρινη οθόνη να προβάλει σκηνές ολοκαυτώματος.

Σκέφτηκα· κορμοί που κάποτε έδιναν άνθη και καρπούς,

τώρα, στην τελευταία προσφορά τους.

Το πρωί θα με συνοδεύσει στον περίπατο η απουσία σου.

Το φως πάντα θα μου στερεί τη χαρά να σου δείχνω

τα μικρά καθημερινά θαύματα της φύσης.

Το χτύπημα στην πόρτα σκέπασε βιαστικά τις σκέψεις μου.

Καθίσαμε απέναντι στη φωτιά.

Με ρώτησες αν είναι πιο δυνατή από αυτή που καίει μέσα μας.

Περισσότερο πειστική απάντηση από το φιλί μου, απάντησα,

δεν υπάρχει.

Σε κέρασα κόκκινο κρασί. Κάτι είπες για το χρώμα του πάθους.

Πρόσεξε μη μεθύσεις, είπα.

Πιο γλυκιά ζάλη από αυτή των στιγμών μας,

απάντησες, δεν υπάρχει.

Το υπόλοιπο της νύχτας, αυστηρά ιδιωτική υπόθεση…

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Ασκήσεις συναισθήματος, 2013

Φτερούγες

Δυστυχώς η φύση έχει στερήσει από τον άνθρωπο

το χάρισμα των φτερών

και κατά συνέπεια τη συναρπαστική περιπέτεια του πετάγματος.

Οι φτερούγες σαν όργανα πτήσης

περιπαίζουν τους νόμους της βαρύτητας

χαρίζοντας στην όραση την θαυμαστή ευελιξία της ανύψωσης.

Οι ίδιες επιλέγουν με μια απλή κίνηση

πότε θα αποδράσουν από τον κίνδυνο ή την πλήξη.

Οι δυνατές υποστηρίζουν τις μακρές πορείες της αποδημίας.

Παρέχουν σε αυτούς που έχουν το προνόμιο της κατοχής

την εξερεύνηση και την διαφορετική θέαση των πραγμάτων.

Κάποτε, εκεί που δεν το περιμένουμε,

αποκτούν φτερούγες παρηγορίας η σκέψη και η φαντασία.

Ίσως, ένα απότομο φτεροκόπημα πάνω στο χαρτί

να είναι και η έμπνευση.

Ποιά άλλη ζεστασιά αγκαλιάς μπορεί να συγκριθεί

με το προστατευτικό δίπλωμα μιας φτερούγας;

Τέλος, κάθε πτήση ενέχει και μια απρόσμενη πτώση

που πάντα θα θυμίζει τον τελικό προορισμό όλων.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Ασκήσεις συναισθήματος, 2013

Καραβόσκυλα

Στα παλιά χρόνια οι ναυτικοί πάνω στα καράβια τους

είχαν τα επονομαζόμενα Καραβόσκυλα.

Σκυλιά τα οποία είχαν εκπαιδευτεί

να οσμίζονται τις καταιγίδες.

Τα έτρεφαν με εκλεκτά ψάρια.

Όταν αυτά τα σκυλιά γερνούσαν,

τα άφηναν στη στεριά για να πεθάνουν

τουλάχιστον πάνω στο χώμα.

Έτσι, λίγο πριν το θάνατο, τριγύριζαν σαν Χασαπόσκυλα

κάτω από τα τραπέζια των πανηγυριών

και -ανεχόμενα τις κλωτσιές- άρπαζαν τα πεταμένα κόκαλα.

Αν μπορούσες να διαβάσεις τα λυπημένα τους μάτια,

θα έβλεπες ότι νοσταλγούσαν τις φουρτούνες.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Ασκήσεις συναισθήματος, 2013

Ανοιξιάτικη πρόσκληση

Είναι άδικο· ένα ακόμα από τα πολλά της ζωής.

Χωρίς να φταις, να μην μπορείς να ανταποκριθείς

σε αυτήν την αβρή πρόσκληση του χρόνου.

Πώς να βαδίσεις σε αυτά τα ολάνθιστα μονοπάτια

της συνάντησης με τέτοια πένθιμη διάθεση;

Όταν μέσα από ολονύκτιες αγρύπνιες των επιθυμιών

κανένας θεός των εκπληρώσεων

δεν σε ελεεί ούτε με το ελάχιστο της αναμονής μιας ελπίδας.

Έτσι λοιπόν, η άνοιξη είναι εδώ·

κι εγώ παρών, διάχυτος στη λύπη.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Ασκήσεις συναισθήματος, 2013 

Βράδυ φθινοπώρου

Βράδυ φθινοπώρου

κι ούτε μια φιλόξενη γωνιά

για να κρυφτείς

Πονάει

να σε διώχνει

το ίδιο σου το σπίτι

Κάθε δωμάτιο

και μια επικράτεια της λύπης

Πέφτει παγερή σκόνη απελπισίας

πάνω στα έπιπλα

Κι ούτε ένα βήμα περαστικού

σαν παρηγοριά

να αντηχεί από το παράθυρο

του υπογείου.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Ασκήσεις συναισθήματος, 2013

Χωρίς μια λέξη συνάντησης

Γεράσαμε

Μέσα στις εποχές 
και τα χρόνια

Χωρίς μια λέξη συνάντησης

Το θαύμα κι εγώ

Τα βράδια ξεσπάω
σε αναφιλητά νοσταλγίας
για όσα έζησα 
μόνο στα όνειρα

Κι όλες οι πολύτιμες
προφάσεις μου
για ό,τι δεν καταχτήθηκε
έχασαν πλέον την αιχμή τους

Ένοικος του μαρασμού
που σκοτώνει αργά
και με επιμέλεια 
κάθε ελπίδα.

Υπομένω τη δίκαιη
θηριωδία της μοναξιάς

Απαρηγόρητος του αναμενόμενου.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Ασκήσεις συναισθήματος, 2013 

  

Κρυώνω από εγκατάλειψη

Παγωμένο φυσάει απόψε
το σκοτάδι στο σταθμό

Κρυώνω από εγκατάλειψη

Θα αφήσω πάνω στο παγκάκι
το παλιό βιβλίο των υποσχέσεων
αργά να ξεφυλλίζει η νύχτα
των ματαιωμένων αφίξεων τις σελίδες

Πόσα χρόνια έζησα
προσηλωμένα στην αναμονή

Αν σκότωνες την απόσταση θα σε κερνούσα μνήμη.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Ευλύπη, 2010

Συγκεντρωτική έκδοση Ό, τι άγγιξα κι ό, τι θυμάμαι

(ποιήματα 1981 - 2011), 2011

Θυμάμαι

Θυμάμαι

Για μένα πλέον σημαίνει

ότι παρεπιδημώ εκουσίως

σε ένα νεκρό αφιλόξενο τοπίο

με βαλσαμωμένες πράξεις.

Ένα απέραντο νεκροταφείο

που το επισκέπτεσαι για να ανάψεις

το καντήλι της ενθύμησης

στο αμετάκλητο.

Κάποιοι

το χώρο αυτόν

της συντριβής των επιθυμιών

τον ονομάζουν μνήμη

Κι όταν ανοίγω το οστεοφυλάκιο της οδύνης

είναι για να εναποθέσω

με ανυπόκριτη εξομολόγηση

μια ακόμα τύψη

Μάταιη θριαμβική επίγνωση

που τρέφει μυστικά

στα βάθη των ανεπανόρθωτων

τη θρηνώδη μεταμέλειά μου

Γερασμένες από το χρόνο προσδοκίες

που ανοίγουν

με τρυφερότητα στους εφιάλτες

την ολονύκτια αγκαλιά τους.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Ευλύπη, 2010

Συγκεντρωτική έκδοση Ό, τι άγγιξα κι ό, τι θυμάμαι

(ποιήματα 1981 - 2011), 2011

Άχραντος βλασφημία

Είσαι αγία
της ανηθικότητας
και της λαγνείας

Θηριώνυμη του πάθους

Ερωτικού ψυχορραγήματος

είσαι
ο Σπασμός

Εκδύεσαι των φυλλωμάτων σου
και απονέμεις στην όραση
την αδήριτη
διαύγεια της γυμνότητας

Ενδεδυμένος
τα δαιμονικά μου άμφια

Ιερουργώ
με ευλάβεια
εξοντωτική
στη μυσταγωγία του σώματος

Και καταβαίνω
σύσσωμος
στο ευλύγιστο τόξο των μηρών σου

Και υποτάσσομαι
Ενώπιος
στο θρίαμβο
της ροής σου

Μηδέποτε κοινωνίαν
πλην αυτής
του υγρού ιάσμου σου
θα μεταλάβω.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Λυσίπονον, 2008
Συγκεντρωτική έκδοση  Ό, τι άγγιξα κι ό, τι θυμάμαι

(ποιήματα 1981 - 2011), 2011

Την τρικυμισμένη θάλασσα του κορμιού σου

Κυματίζεις
μεσίστια
την ημιθανή
μνήμη

Όμως εγώ
όλο το βράδυ

Θα πίνω
να μεθώ

Την τρικυμισμένη
θάλασσα του κορμιού σου

Κι ούτε ένα άγγιγμα
να με διασώσει
και να με παραδώσει
στη σωτήρια λέμβο
της αφής σου.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Λυσίπονον, 2008

Συγκεντρωτική έκδοση Ό, τι άγγιξα κι ό, τι θυμάμαι

(ποιήματα 1981 - 2011), 2011

Αυτόπτες των συγκλονισμών

Φύσηξε ο άνεμος του δωματίου

και σκόρπισε τα φύλλα ρούχα σου

Έριξες στο συρτάρτι τα δαχτυλίδια σου

Δε θέλω είπες αυτόπτες μάρτυρες
των ακροδάχτυλων αναστεναγμών

Σαν πλημμυρίδα εξαπλώθηκες στο κορμί μου
Βάρβαρη κατάκτηση αφής

Πϊσω από τους ώμους σου

κρυφοκοίταζε ο κούκος του ρολογιού.

Γιάννης Τόλιας
από τη συλλογή Αμαρτολόγιο, 2007
Συγκεντρωτική έκδοση Ό, τι άγγιξα κι ό, τι θυμάμαι

(ποιήματα 1981 - 2011), 2011

Σπαράγματα (2)

Στις αίθουσες αναμονής της λύπης
γράφονται τα ποιήματα.

Με το φθινόπωρο στα χείλη
Σαν τσιγάρο βρεγμένο.

Θα αφήσω μέσα σου
ένα κεντρί σαν χάδι
Να σε κάνω να πονάς
από επιθυμία.

Ω! γένος θηλυκό
από πάντα μας έχεις κλέψει τις πιο συναρπαστικές
λέξεις
την αγάπη, τη νοσταλγία, τη λύπη
Μας έμειναν μόνο ως αντίπαλο αρσενικό δέος

ο έρωτας, ο πόνος και ο θάνατος.

Γιάννης Τόλιας
από τη συλλογή Αμαρτολόγιο, 2007

Συγκεντρωτική έκδοση Ό, τι άγγιξα κι ό, τι θυμάμαι

(ποιήματα 1981 - 2011), 2011

Σπαράγματα (1)

Κατάματα με ερημώνεις.

Είναι ποιήματα

που σε πιάνουν από το χέρι

και σε οδηγούν

σε μια σκοτεινή γωνιά

πάνω στον ώμο τους

γέρνεις και κλαις.

Πόσο μου έλειψε

η ομηρία της αγκαλιάς σου.

Τι άλλο πιο μάταια ένδοξο

από την υλακή ενός μοναχικού λύκου

στο φεγγαρόφωτο.

Καθόταν παράμερα

και κοιτούσε το ρολόι των στιγμών

περιμένοντας το ξυπνητήρι

να χτυπήσει

τη δική της απόχρωση.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Αμαρτολόγιο, 2007

Συγκεντρωτική έκδοση Ό, τι άγγιξα κι ό, τι θυμάμαι

(ποιήματα 1981 - 2011), 2011

Κρυφά καλείς

Ζωγραφίζεις μυσταγωγίες όρασης
Υποδύεσαι υγρές νοσταλγίες αφής

Κατεβαίνεις τη σκάλα
αφήνοντας αποτύπωμα παραπλάνησης
στο λαβύρινθο μιας ραγισμένης επιθυμίας

Αν και γνωρίζεις ότι ο χρόνος
δε λυπάται κανέναν
στέλνεις το δούρειο άρωμά σου
να διασχίσει το αναφιλητό της κλίνης

Με θαμπούς ψιθύρους
κρυφά καλείς
αισθήσεις που απώλεσαν τη μνήμη τους

Η τρυφερότητα της σκιάς σου
ερμηνεύει τους χρησμούς του απρόσμενου
απαλύνει το πένθος των μονολόγων

Εξαλείφοντας με φως τα ίχνη σου
συντρίβεις την περιπλάνηση
αγγέλλοντας θριαμβικά
το τέλος της νύχτας

Ξυπνάω ακρωτηριασμένος

Είναι αδιαπέραστο

το ναρκοπέδιο των ονείρων.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Ο πειρασμός της νοσταλγίας, 2002

Συγκεντρωτική έκδοση Ό, τι άγγιξα κι ό, τι θυμάμαι
(ποιήματα 1981 - 2011), 2011

La maison

Ήμουν οχυρωμένος σ' ένα σκοτεινό δωμάτιο

στη μέση του χειμώνα

Η βροχή χτύπαγε επίμονα τα παράθυρα και την πόρτα

Ποιος όμως να ανοίξει;

Εγώ μέσα πάλευα με όλα αυτά που ήθελα να ζήσω

Κάποτε όμως η μουσική γίνεται αδιάκριτος φίλος

που χωρίς να ρωτήσει ανοίγει κρυφά το σύρτη

και στην πόρτα στέκεται ένα πάμφωτο κενό

που σε εκπλήσσει

παίρνοντας το σχήμα γυναίκας

με κυκλάμινους γλουτούς και ωκεάνια στήθη

Τότε είναι που ικετεύεις τους δαίμονες της όρασης

να εξακοντίσουν τα λόγχιμα μάτια σου

και τους κυνόδοντες της αφής

να χαράξουν βαθιά τραύματα

στο κορμί θήραμα που δεν αντιστέκεται

και παραδίνεται στην απόλυτη τελετή

Η βροχή ξαφνικά σωπαίνει

Πώς να προλάβεις το δώρημα των λέξεων;

Τον εξαγνισμό της αδόκητης θυσίας να εξηγήσεις;

Φορώντας βιαστικά το διάσπαρτο άρωμά της

χάθηκε

αφήνοντας το πρωινό ονειροκτόνο φως

να αντιμάχεται το ελεήμον σκότος.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Εξίτηλος χρόνος, 1999

(Συγκεντρωτική έκδοση Ό, τι άγγιξα κι ό, τι θυμάμαι,

ποιήματα 1981 - 2011, 2011)

Όταν θα έρθεις ...

Κι οι αναμνήσεις, που συγκρατείτε

κάτι πιο πολύ απ' αυτό που ζήσαμε.
Τάσος Λειβαδίτης 

Όταν θα έρθεις

θα σβήσω τα φώτα και τις ώρες

να αφήσω μονάχα το μωβ
να φωτίζει τα μάτια σου
θα σε κοιτάζω ασάλευτος
αιμορραγώντας γιασεμί και θέρος

Δεν θα μιλάς

Θα γεμίζει το ποτήρι μας

το άρωμα μιας άρρωστης μνήμης
να πίνουμε ατελείωτα
στο μεγαλείο της σήψης

Όταν φύγεις

σε παρακαλώ

μη μου επιστρέψεις την όραση.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Εξίτηλος χρόνος, 1999

Συγκεντρωτική έκδοση Ό, τι άγγιξα κι ό, τι θυμάμαι
(ποιήματα 1981 - 2011), 2011

Κρυώνω ...

Κρυώνω

όταν σβήνεις
τα μάτια σου.

Γιάννης Τόλιας

από τη συλλογή Εξίτηλος χρόνος, 1999

Συγκεντρωτική έκδοση Ό, τι άγγιξα κι ό, τι θυμάμαι

(ποιήματα 1981 - 2011), 2011